Het hiervoor besproken gelukje door toeval is meestal het gevolg van een onbedoeld spelmoment dat onverwacht een kans biedt. Heel anders is het gesteld met de inval. Een inval is een idee dat spontaan, maar wel bedoeld, in het moment ontstaat.
Goed voorbeeld is het geniale moment van v Basten in de wedstrijd tegen Rusland (1988). Hij volleerde de bal destijds vanaf de rechterflank met succes uit een onmogelijke hoek op goal. De Russische keeper die vertwijfeld naar zijn hoofd grijpt: “wat is hier gebeurd”? Iedereen, coach Michels en ook de mensen thuis, stond op de banken van verrukking. In een later interview zei van Basten hierover “dat hij gelukkig was dat zo’n moment hem gegeven was”. Het was een creatieve, intuïtieve actie die niet berustte op ratio, op nadenken.
Nadenken zit de inval in de weg. Een inval krijg je, die wordt je inderdaad gegeven. Wij kunnen daarom misschien beter spreken van een ingeving die gekoppeld is aan een gegeven moment ( Cruijff: en un momento dado)
Ook kunstenaars krijgen die ingevingen. De componist Salieri was jaloers op Mozart omdat hij meende dat Mozart zijn ingevingen rechtstreeks uit de hemel ontving en dat hij die vervolgens alleen maar hoefde op te schrijven. Mozart hoefde voor zijn hemelse composities niets te doen terwijl hij, Salieri, hard moest werken voor een minder resultaat. Hij voelde zich door God in de steek gelaten.
Zo simpel als Salieri het zag, is het allemaal niet. Voor briljante ingevingen bij voetbal is een voedingsbodem noodzakelijk waar hard aan moet worden gewerkt. Een geweldige technische bagage vergroot namelijk het aantal mogelijke acties. Er zijn dan voor een speler meer vrijheidsgraden, meer keuzemogelijkheden.
Opvallend is dat ingevingen vaker lijken te ontstaan bij bewegende mensen dan bij stilstaande of stil zittende mensen. De schrijver Cees Nooteboom maakte melding van vruchtbare wandelingen in Berlijn en ook van de filosoof Schopenhauer was bekend dat vooral bij het wandelen ideeën en inzichten ontstonden. Striptekenaars beelden dat vaak uit door nadenkende mensen heen en weer te laten lopen in een kamer waarop dan de uitroep:“ Eureka” volgt. Ook veel schakers zie je vaak een rondje lopen als ze vast zitten. Zij hopen ook vaak op een ingeving voor een oplossing van een probleem.
Het lijkt wel of de frontale cortex waar de ratio huist even door het bewegen wordt afgeleid, zodat ideeën uit de diepere hersens kunnen opborrelen.
De filosoof Ludwig Klages zag “ der Geist als Widersacher der Seele”. En inderdaad: voor natuurlijke bewegingen staat de geest (het denken) de ziel vaak in de weg.
Topvoetballers zijn zo goed omdat ze vooral met hart en ziel spelen. Ze verstaan kansen in voetbalsituaties onmiddellijk en handelen, als er tijdnood is, intuïtief op basis van een perfecte techniek. Trainers doen er goed aan om dergelijke spelers niet in een keurslijf van opdrachten te dwingen. Niets vervelender dan op de voetbaltribune naar een marionettentheater te kijken.
sport-tijd en ruimte 